Đầu tư forex là một nghề thu hút nhiều người vì sự hào nhoáng của nó: những trader thành công đi xe đẹp, ở nhà đẹp, làm việc giờ giấc tự do, cuộc sống dư dả,… Sự hào nhoáng này quá hấp dẫn và làm nhiều anh em ngộ nhận rằng nghề trade dễ kiếm tiền. Điều này sai lầm hoàn toàn.
Trade forex thực chất là một cuộc chiến giữa anh em và những trader khác. Trong cuộc chiến này, nếu anh em kiếm được tiền thì đang có trader khác mất tiền và ngược lại.
Để trở thành một trong những trader kiếm được tiền, cách nhanh nhất là học theo họ. Trong 8 năm kinh nghiệm trade forex, mình đã gặp gỡ nhiều trader thành công và họ có nhiều đặc điểm mà các trader mới không có. Bài viết này là về những điểm khác biệt đó.
- Tính kiên nhẫn
Mọi hệ thống, chiến lược, kế hoạch giao dịch đều có tỉ lệ đúng sai. Một trader thành công biết điều đó và kiên nhẫn thực hiện kế hoạch giao dịch đã đề ra. Họ kiên nhẫn chờ thời điểm vào lệnh, thời điểm thoát lệnh, không vội vàng, không hấp tấp. Nếu thời điểm đó không đến, họ không vào lệnh. Họ biết rằng không cần phải vào lệnh mọi lúc mọi nơi.
Khi thua lỗ, trader thành công biết rằng nghề trade có lúc thắng, lúc thua và họ nhắm đến mục tiêu cuối cùng là số tiền thắng nhiều hơn số tiền thua. Họ không tìm một kế hoạch giao dịch đúng 100%, họ không tìm chén thánh, vì họ biết rằng chén thánh không tồn tại.
- Tính kỷ luật
Để kiên nhẫn, trader thành công cần rèn tính kỷ luật. Tính kỷ luật chính là khả năng làm theo những gì đã định ra. Trong nghề trade, tính kỷ luật thể hiện ở việc vào lệnh đúng kế hoạch, đúng volume giao dịch, và cắt lỗ – chốt lời đúng thời điểm đề ra ban đầu. Chốt lời sớm và cắt lỗ muộn là những điều này rất hiếm khi xảy ra ở những trader thành công.
Ngoài ra, tính kỷ luật còn thể hiện ở việc kiềm chế bản thân không ra vào quá nhiều lệnh. Trader thành công luôn có giới hạn cho bản thân về số tiền lời, số tiền lỗ, số lệnh ra vào trong ngày vì họ biết nếu quá giới hạn sẽ dẫn đến FOMO, và FOMO thì kết quả cuối cùng chắc chắn lỗ.
- Tâm lý ổn định
Một trong những điều trader mới không quen đó là sự lên xuống liên tục của nghề trade. Sự lên xuống này bao gồm cả dao động của thị trường, và cả sự lên xuống của tài khoản. Liên tục lãi rồi lỗ, thị trường tăng rồi giảm làm cho anh em trader mới không giữ được cái đầu lạnh và bị thị trường dẫn dắt.
Trong khi đó, trader thành công giữ tâm lý rất tốt khi trade. Ngoài đời họ có thể nóng nảy, nhưng khi trade, họ luôn có cái đầu lạnh. Họ không quá vui vì lệnh thắng, cũng không quá thất vọng nếu có lệnh thua lỗ. Khi sắp quá giới hạn về cảm xúc (lỗ liên tục hoặc thắng liên tục), họ dừng việc trade lại để cảm xúc ổn định và tiếp tục ở ngày hôm sau.
Để tâm lý ổn định, một cách hữu ích là tập trung. Khi trade, anh em cần xử lý nhiều thông tin về giá, chỉ báo, tin tức. Nếu anh em vừa trade vừa làm việc riêng, khả năng cao anh em sẽ thua lỗ. Khi trade đừng làm việc khác, hãy tập trung để tâm lý anh em không xao lãng. Nếu thật sự có việc gấp cần làm, hãy đóng máy lại và ngừng trade.
- Thực tế
Đôi khi, thị trường forex cho anh em thấy một cơ hội rất hấp dẫn, như một cú tăng hoặc giảm thật mạnh. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa anh em sẽ nạp 1000$ để x5 tài khoản trong 1 lệnh.
Trader thành công rất thực tế với thị trường. Họ không mơ mộng những khoảng lợi nhuận chưa nằm trong túi. Họ biết mọi cơ hội đều đi kèm với rủi ro và họ quản lý vốn theo kế hoạch giao dịch trong mọi tình huống. Họ không mơ tưởng chuyện làm giàu sau 1 đêm.
- Trade theo kế hoạch giao dịch
Có nhiều phương pháp trade, và không phương pháp nào hoàn hảo. Các trader lâu năm hiểu điều đó và họ tập trung chọn phương pháp trade quen thuộc nhất, luyện tập ở khung thời gian quen thuộc nhất, với cặp tiền tệ quen thuộc nhất. Ví dụ, có những trader mình quen chỉ scalp vàng theo khung 5-10 phút, vào 7g tối mỗi ngày khi bắt đầu phiên Mỹ. Họ không trade cặp tiền tệ khác hoặc khung giờ khác vì điều đó không nằm trong kế hoạch giao dịch của họ.
Quá trình tìm một kế hoạch giao dịch, bao gồm khung thời gian, cặp tiền, điểm vào lệnh, chốt lời, cắt lỗ,… là không giống nhau giữa bất kỳ ai. Có người thoải mái khi trade khung phút, có người lại chỉ trade được khung giờ hoặc ngày. Có trader chọn cặp EUR/USD an toàn, có người lại thích tiềm năng kiếm lãi của các cặp GBP. Dù anh em chọn kế hoạch giao dịch nào, hãy nhớ luyện tập thành thục, làm đúng như những gì anh em đã đề ra. Kế hoạch giao dịch chỉ nên được chỉnh sửa sau vài tuần thử nghiệm, chứ không phải thay đổi xoành xoạch trong ngày.
- Tính toán rủi ro trước khi nghĩ đến lợi nhuận
Một trader lâu năm luôn đặt rủi ro lên trước lợi nhuận. Họ luôn tự hỏi trước khi vào lệnh:
- Nếu sai thì stoploss ở đâu?
- Nếu stoploss thì mất bao nhiêu tiền?
- Số tiền mất là bao nhiêu % tài khoản?
Những câu hỏi này giúp các trader lâu năm không FOMO khi vào lệnh. Mình chưa bao giờ gặp trader thành công nào vào lệnh mà không đặt stoploss. Những trader thích trung bình giá và không stoploss chỉ có thể thắng trong ngắn hạn. Về dài hạn, sẽ có những sự kiện không thể lường trước diễn ra, gọi là các sự kiện “thiên nga đen” làm cháy tài khoản của họ.
Những sự kiện thiên nga đen diễn ra trong khoảng 5 năm gần đây là nước Anh rời liên minh Châu Âu, tỉ phú Trump – người chưa từng có thành tích chính trị – được bầu làm tổng thống Mỹ, dịch COVID-19 bùng phát,… Những sự kiện này hiếm khi xảy ra, nhưng khi xảy ra nó sẽ làm anh em cháy tài khoản nếu không stoploss. Lúc đó, mọi công sức trước đây sẽ mất.
Anh em nên nhớ dù cơ hội có ngon ăn mấy, dù biểu đồ có đẹp thế nào đi nữa, vẫn luôn có rủi ro anh em phân tích sai. Hãy nhìn rủi ro trước, ví dụ nếu sai sẽ chạm stoploss và mất 1k$, anh em sẽ không fomo nữa mà giảm volume vào lệnh xuống để giới hạn mức lỗ ở 100-500$.
Ngoài tính stoploss bằng tiền, anh em cũng cần phải tính stoploss bằng bao nhiêu % tài khoản. Trader có tài khoản 100k$ có thể chịu rủi ro stoploss 1k$, tương đương 1% tài khoản. Nhưng trader có 2k$ thì không thể để stoploss 1k$ được, điều này không khác gì đánh 1 ván ba cào hoặc xóc đĩa cả. Và anh em đang trade để kiếm tiền chứ không phải đánh bạc, nên phải giới hạn stoploss lại chỉ 1-2% tài khoản thôi.
- Xem trade là nghề nghiêm túc
Những trader thành công xem trade là một nghề, họ không “chơi forex”. Nghề có nghĩa là anh em dành thời gian cố định cho nó và nghiêm túc học hỏi không ngừng.
Trong nghề forex, những người có năng khiếu nhất là những người bình tĩnh, kiểm soát tốt cảm xúc, vì trade forex là câu chuyện của 80% quản lý cảm xúc và 20% kỹ năng giao dịch. Đó là lý do tại sao một trader dù thành công cách mấy, kinh nghiệm cách mấy vẫn có thể cháy tài khoản trong một ngày cảm xúc không tốt.
Để nghiêm túc với nghề trade, không hẳn anh em phải nghỉ việc hiện tại. Tuy nhiên, hãy dành cho nó một thời gian nhất định, ít nhất là 4 tiếng mỗi ngày. Trong đó có 2 tiếng trade và 2 tiếng phân tích lại những lệnh đã thực hiện của ngày hôm đó, kiểm tra xem đã làm đúng kế hoạch giao dịch chưa. Bằng cách vừa thực hành vừa ôn tập như vậy, anh em mới có thể hy vọng kiếm được tiền từ nghề trade.
- Không gồng lỗ
Trade là cuộc thi xem ai quản lý rủi ro tốt hơn, và những trader thành công không bao giờ gồng lỗ. Càng gồng lỗ, anh em càng bị tâm lý và sẽ càng hành động sai lầm. Do đó, luôn có mức cắt lỗ trước khi vào lệnh và không bao giờ được dời điểm cắt lỗ. Đây là điều nói dễ hơn làm, vì chắc chắn anh em từng có cảm giác cố gắng muốn níu kéo 1 chút. Tuy nhiên, hãy kiên trì, kỷ luật, và dần anh em sẽ thành công.
Lệnh bị stoploss không có nghĩa là anh em đã sai mà hãy hiểu rằng đó là giới hạn rủi ro cho từng lệnh của anh em. Giá có thể chạm cắt lỗ rồi đảo chiều, đừng tiếc nuối. Dù phương pháp giao dịch tốt cách mấy, điều này vẫn có thể xảy ra. Nếu xảy ra quá nhiều lần, hãy chỉnh lại kế hoạch giao dịch của anh em như giảm volume vào lệnh và dời cắt lỗ xa hơn.
- Biết điểm dừng
Trader thành công luôn có giới hạn cho bản thân. Họ trả lời những câu hỏi sau mỗi ngày:
- Lời bao nhiêu thì dừng trade?
- Lỗ bao nhiêu thì dừng trade?
- Sau bao nhiêu lệnh thì dừng trade (dù lời hay lỗ)?
Nếu trade mà không có mục đích, anh em sẽ không dừng lại. Chắc chắn anh em không muốn nếm cảm giác trade thắng 500$ rồi mất trắng lại cho thị trường đúng không? Hãy có điểm dừng cho bản thân, vì nếu tiếp tục trade khi đã lời nhiều, anh em sẽ tham lam, còn nếu trade khi lỗ nhiều anh em lại sợ hãi. Cả 2 trạng thái tâm lý này đều không tốt khi trade và sẽ làm anh em thua lỗ sau đó.
- Chọn sàn giao dịch uy tín
Hiện nay, có rất nhiều sàn giao dịch được chào mời, quảng cáo đến các anh em trader. Trong đó, không ít là sàn giao dịch mới, ít giấy phép nhưng lại có những khuyến mãi, quà tặng khủng để thu hút người mới tham gia. Những trader kinh nghiệm luôn tránh xa các sàn dạng này vì chúng có thể lừa đảo anh em bất kỳ lúc nào. Các hình thức lừa đảo thường gặp:
- Cho anh em nạp nhưng khóa rút hoặc rút giới hạn
- Khóa tài khoản vì lý do tiền nạp “không sạch”
- Quảng cáo là spread = 0, nhưng phí vào lệnh cao, phí qua đêm cao
- Giật râu ảo cháy tài khoản của anh em
- Đóng sàn
Ở những sàn uy tín vẫn có thể xảy ra những trường hợp trên nhưng phần lớn là do lỗi kỹ thuật. Khi anh em liên hệ, họ sẵn sàng trả lại tiền nếu anh em chứng minh được sàn sai. Mình đã bị mất 2k$ vì sàn IC giật râu ảo. Tuy nhiên, sau khi gửi mail cho sàn nhờ hỗ trợ và chứng minh là râu đó không có ở bất kỳ sàn nào khác, sàn IC trả lại mình tiền. Câu chuyện không phải để quảng cáo cho IC, mà là để anh em hiểu sự khác biệt giữa sàn uy tín và sàn cỏ là như thế nào. Lúc bình thường thì không ai để ý, nhưng lúc cần thì sàn uy tín hỗ trợ rất tốt. Và các trader kinh nghiệm rất cần điều đó.
Kết lại
Nghề trade tưởng là màu hồng nhưng không hề dễ dàng. Gia nhập vào thế giới này, anh em phải hiểu là khi bản thân kiếm được tiền thì có người khác đang mất tiền và ngược lại. Do đó, hãy quan sát và học tập những trader thành công, tập quản lý rủi ro trước khi nghĩ đến lợi nhuận. Ngoài ra phải luôn bình tĩnh, kiên nhẫn khi trade để dần gia nhập đội ngũ trader kiếm ra tiền, anh em nhé.
Chúc anh em đầu tư thành công!
