Cách phân biệt chi phí kinh tế và chi phí kế toán

Trong hoạt động kinh doanh, chi phí kế toán và chi phí kinh tế đều là những khoản phí quan trọng cần được tính toán rõ ràng. Nhưng thực tế, không phải ai cũng hiểu rõ về cách tính các khoản phí này. Vậy cách tính chi phí kế toán là gì và cách tính chi phí kinh tế là gì? Hai khoản phí này khác gì nhau? Hãy cùng Tamnhindautu tìm hiểu rõ hơn về các khoản phí doanh nghiệp này nhé!

Chi phí kế toán là gì?

Chi phí kế toán (Accounting Cost) là tổng hợp của các khoản phí thực tế mà doanh nghiệp cần phải thanh toán trong quá trình sản xuất hàng hóa và kinh doanh.

Ý nghĩa của chi phí kế toán: Về bản chất, chi phí kế toán là những khoản chi phí được thể hiện cực kỳ rõ ràng và đại diện cho các khoản phí mà doanh nghiệp phải thanh toán thực tế. Vì vậy, các khoản chi phí kế toán này có thể tham khảo chi tiết thông qua các bản ghi chép, báo cáo tài chính hay sổ sách thống kê tương ứng.

Mặt khác, chi phí kế toán cũng là khoản chi phí quan trọng giúp kế toán viên, ban quản lý đưa ra dự đoán về các khoản chi phí của đối tượng cụ thể mà doanh nghiệp đang đặt mục tiêu sản xuất, kinh doanh. Dựa vào đó, họ có thể kiểm soát tốt tình hình tài chính doanh nghiệp và giảm thiểu nhiều rủi ro, hay chiêu trò gian lận có liên quan.

Chi phí kế toán là số tiền công ty phải trả để làm ra sản phẩm. Ví dụ: một công ty làm bánh kẹo phải trả tiền lương cho công nhân (60 triệu VND), mua nguyên liệu như đường và bột (50 triệu VND), trả dần tiền mua máy móc (4,17 triệu VND), và chi tiền quảng cáo để mọi người biết đến bánh (20 triệu VND). Tổng cộng, công ty phải chi 134,17 triệu VND trong tháng. Những khoản tiền này giúp công ty biết họ đang tiêu bao nhiêu tiền và quản lý tài chính hiệu quả.

Chi phí kinh tế là gì?

Chi phí kinh tế (Economic Cost) là tổng tất cả các khoản chi phí có liên quan đến việc sử dụng các nguồn lực kinh tế trong quá trình sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp. Trong đó, chi phí kinh tế sẽ bao gồm cả chi phí kế toán và chi phí ẩn.

Trong đó, chi phí kế toán có thể hiểu như phần giải thích phía trên. Đối với chi phí ẩn, (hay chi phí cơ hội, chi phí đánh đổi), đây là các khoản phí mà doanh nghiệp không phải trả trực tiếp bằng tiền mặt nhưng nó lại có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả kinh doanh. Điều quan trọng là chi phí ẩn sẽ không được thể hiện rõ trong các bản báo cáo, thống kê của doanh nghiệp.

Ý nghĩa của chi phí kinh tế: Đây là khoản phí có khả năng phản ánh bao quát và tổng quan hơn so với chi phí kế toán. Trong trường hợp quản lý cần số liệu thống kê để đánh giá tình hình kinh tế doanh nghiệp, họ cũng sẽ dựa vào chi phí kinh tế thay vì chi phí kế toán.

Việc đánh giá chi phí kinh tế giúp nhà quản lý nhìn nhận về các khoản phí ẩn, phí cơ hội có thể xảy ra nếu doanh nghiệp sử dụng các phương án kinh doanh, sản xuất khác. Bằng cách so sánh các khoản chi này với chi phí kế toán thực tế, ban quản trị doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định cuối cùng phù hợp nhất với tình trạng thực tế của công ty. Do đó, ta có thể nói chi phí kinh tế là yếu tố chi phối và có ý nghĩa quan trọng với hướng đi của doanh nghiệp.

Ví dụ: Doanh nghiệp A ra quyết định sản xuất hàng hóa với tổng vốn là 200 triệu đồng. Trong đó có bao gồm 100 triệu là vốn tự có và 100 triệu còn lại là vay ngân hàng với lãi suất tương ứng. Như vậy, chi phí kế toán của doanh nghiệp A sẽ là 100 triệu đồng phải trả này.

Tuy nhiên, đối với khoản vốn có sẵn, doanh nghiệp sẽ không phải trả bất kỳ một khoản nào cho số vốn này, Theo nghiệp vụ kế toán, 100 triệu vốn có sẵn phục vụ cho việc kinh doanh của công ty được tính bằng 0. Nhưng trên phương diện kinh tế thì không hoàn toàn như vậy. Bởi, số tiền này nếu được sử dụng trong nhiều phương án khác có thể mang đến vô số cơ hội kinh doanh khác cho doanh nghiệp.

So sánh giữa chi phí kế toán và chi phí kinh tế

Trên thực tế, việc phân biệt chi phí kinh tế và chi phí kế toán thường gây ra khá nhiều khó khăn cho các nhà quản lý, bạn quản trị doanh nghiệp. Để hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa các khoản phí này, Tamnhindautu sẽ điểm qua các yếu tố như sau:

Về khái niệm

Chi phí kế toán bao gồm tất cả các khoản phí thực tế mà doanh nghiệp cần phải thanh toán cho việc sản xuất, kinh doanh.

Còn chi phí kinh tế là tổng tất cả các khoản chi phí có liên quan đến việc sử dụng các nguồn lực kinh tế trong quá trình sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp. Chi phí kinh tế sẽ bao gồm cả chi phí kế toán và chi phí ẩn.

Về bản chất

Chi phí kế toán: là những khoản chi phí thực cần được thanh toán.

Chi phí kinh tế: là khoản chi phí đánh đổi từ tình huống này sang tình huống kinh doanh khác chứ không phải một khoản chi phí thực tế phải chi.

Ý nghĩa

Chi phí kế toán được sử dụng để dự đoán các khoản chi khác cho hoạt động kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp. Qua đó, ban lãnh đạo và quản trị có thể nắm bắt và kiểm soát tình hình tài chính doanh nghiệp hiệu quả hơn, hạn chế rủi ro, hành vi gian lận có liên quan.

Đối với chi phí kinh tế: ban lãnh đạo và quản trị doanh nghiệp sẽ phân tích chi phí kinh tế và so sánh phí ẩn với phí kế toán. Dựa vào đó, họ có thể đưa ra các nhận định chính xác và quyết định hướng đi phù hợp nhất với doanh nghiệp trong thời gian tới.

Phân biệt dựa vào công thức tính

Công thức tính của hai loại chi phí này có sự khác biệt như sau:

• Chi phí kế toán + Chi phí cơ hội
• Chi phí kinh tế – Chi phí cơ hội

Cách tính chi phí kế toán và chi phí kinh tế

Như bạn đã biết, chi phí kinh tế chính là tổng của chi phí kế toán và chi phí cơ hội (chi phí ẩn). Vì vậy, ta có thể cụ thể hóa cách tính chi phí kế toán và chi phí kinh tế như sau:

• Chi phí kinh tế = Chi phí kế toán + Chi phí cơ hội.
• Chi phí kế toán = Chi phí kinh tế – Chi phí cơ hội.

Ví dụ. Đối với việc theo học đại học của một sinh viên, chi phí kinh tế sẽ được biểu thị như sau:

• Chi phí kế toán sẽ bao gồm tiền học phí, tiền thuê trọ, chi phí sinh hoạt và một số khoản tiền phát sinh khác trong quá trình học tập.
• Chi phí ẩn sẽ bao gồm các khoản thu nhập mà sinh viên có thể kiếm được trong thời gian học đại học, hay khoảng lãi có từ việc đầu tư học đại học,…

Trên đây Tamnhindautu đã tổng hợp lại một số thông tin cơ bản để giải thích về chi phí kế toán và chi phí kinh tế. Mong rằng những thông tin trên sẽ giúp bạn phân biệt rõ hơn về chi phí kinh tế và kế toán, cũng như cách tính toán các khoản phí này. Qua đó, đưa ra các đánh giá và quyết định kinh doanh phù hợp hơn với doanh nghiệp của mình.